Van 14 tot 29 maart 2026 vindt de tiende editie plaats van het Brussels Art Nouveau & Art Deco Festival, beter bekend als het BANAD Festival. Gedurende drie weekends openen circa zestig gebouwen in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest hun deuren voor het publiek, waaronder twaalf locaties die voor het eerst in het kader van dit festival bezocht kunnen worden. Het festival wordt georganiseerd door vzw Explore.Brussels, een netwerk van gidsverenigingen dat al meer dan vijftien jaar erfgoedevenementen in de Belgische hoofdstad organiseert.
Drie architectuurstromingen, drie weekends, drie stadszones
Elk weekend richt het festival zich op een andere geografische zone van de stad. Het eerste weekend, op 14 en 15 maart, omvat wijken als Anderlecht, Koekelberg, Laken en de Vijfhoek. Het tweede weekend, 21 en 22 maart, bestrijkt Sint-Gillis, Ukkel, Elsene en de omgeving van de Louizalaan. Het derde en laatste weekend, 28 en 29 maart, concentreert zich op Etterbeek, Schaarbeek, Sint-Lambrechts-Woluwe en de Wijk van de Squares.
Het aanbod aan interieurbezoeken is samengesteld uit vier categorieen: de Essentials omvatten architectonische hoogtepunten die tot het vaste repertoire van de Brusselse bouwgeschiedenis behoren, zoals meerdere herenhuizen van Victor Horta. De Classics zijn locaties die minder frequent vanuit een architecturaal perspectief worden opengesteld. De New-categorie bevat gebouwen die voor het eerst voor het BANAD-publiek toegankelijk zijn, en Previously New zijn locaties uit recente edities die opnieuw op het programma staan voor wie ze eerder miste.
Modernisme als thematische aanvulling in 2026
Na de jubileumeditie van 2025, die volledig in het teken stond van de honderdste verjaardag van art deco, kiest het festival in 2026 voor een bredere programmering. Naast art nouveau (circa de helft van het aanbod) en art deco (ongeveer een derde) krijgt het modernisme dit jaar een nadrukkelijkere plek. Ruwweg een zesde van de geselecteerde locaties valt in die categorie, en een groot deel daarvan wordt voor het eerst opengesteld.
Onder de nieuwe modernistische locaties bevinden zich woningen van architect Louis-Herman De Koninck, die bekend staat om zijn functionele en formeel strakke ontwerpen uit de jaren dertig. Interessant in dit verband is dat De Koninck in samenwerking met fabrikant Electrolux ook het standaardformaat van 60 bij 60 centimeter voor inbouwapparatuur heeft bepaald, een maat die sindsdien wereldwijd als norm geldt. Dergelijke verbanden tussen architectuur en alledaagse gebruiksvoorwerpen illustreren de brede invloed van de modernistische beweging.
Uitgebreid randprogramma met lezingen, concert en objectenbeurs
Naast de interieurbezoeken omvat het festival een uitgebreid nevenprogramma. Er zijn circa vijftig begeleide wandel- en fietstochten door de deelnemende wijken, verzorgd door de aangesloten gidsverenigingen ARAU, Arkadia, Brussel Babbelt en Pro Velo. Aanvullend zijn er lezingen voor zowel een breed publiek als voor specialisten, onder meer over de restauratie van uitzonderlijke gevels en over de geschiedenis van de keukenmeubelindustrie in Brussel.
Op 21 maart vindt een jazzavond plaats in de Villa Empain, een art-decovilla uit de jaren dertig in Elsene. Tentoonstellingen lopen parallel aan het festival, waaronder een permanente presentatie over het Belgische symbolisme in de Woning Hannon en een nieuwe zaal gewijd aan Belgische art nouveau en art deco in het Koninklijk Museum voor Kunst en Geschiedenis. Tot slot keert de Objectenbeurs terug op het laatste festivalweekend, aangevuld met een Salon voor Erfgoedrestaurateurs.
Toegankelijkheid voor diverse doelgroepen
Het festival besteedt expliciet aandacht aan toegankelijkheid. Er zijn rondleidingen in meerdere talen, waaronder Nederlandstalige en Franstalige, maar ook Engelstalige. Bezoekers met een visuele beperking, een auditieve beperking, een verstandelijke beperking of een autismespectrumstoornis kunnen terecht bij speciaal aangepaste bezoeken. Kinderen tot twaalf jaar kunnen gratis deelnemen aan de aangepaste activiteiten, mits reservatie. Het festival hanteert ook een sociaal tarief via Artikel 27, een Belgisch initiatief dat cultuurparticipatie toegankelijk maakt voor mensen in armoede.
Praktische informatie en tarieven
Bezoeken zijn uitsluitend mogelijk na reservatie via www.explore.brussels. Het festival werkt met een degressief tariefstelsel: een enkel bezoek kost 13 euro per persoon, twee bezoeken 12 euro per bezoek, drie bezoeken 11 euro, en bij vijf of meer bezoeken daalt de prijs naar 9 euro per bezoek. Studenten jonger dan 26 jaar en werkzoekenden betalen de helft. Voor een aantal specifieke locaties geldt een toeslag. Fietsverhuur voor de begeleide fietstochten is beschikbaar via Pro Velo aan 17 euro voor een klassieke fiets of 30 euro voor een elektrische variant, maar niet op zondag.
Duiding: architectuurerfgoed als publiek goed
Het BANAD Festival heeft zich in tien edities ontwikkeld van een biënnale voor ingewijden tot een breed toegankelijk stedelijk evenement met een duidelijke maatschappelijke insteek. De nadruk op inclusieve toegang, de spreiding over stadszones en de combinatie van iconische monumenten met minder bekende gebouwen maakt het festival relevant voor zowel toeristen als Brusselaars. De groeiende aandacht voor het modernisme sluit aan bij een bredere herwaardering van de twintigste-eeuwse bouwkunst, die lange tijd minder prestige genoot dan art nouveau maar steeds meer wordt erkend als een onlosmakelijk onderdeel van het stedelijk weefsel. Of die erkenning ook leidt tot meer bescherming en restauratie van modernistische panden, is een vraag die het festival impliciet stelt door ze zichtbaar te maken.
Bron: Festivaldocumentatie BANAD Festival 2026 / Explore.Brussels (explore.brussels), gepubliceerd in 2026.
