Natuurlijk licht als leidraad

Raakspoort in Haarlem is sinds enige maanden het nieuwe onderkomen van een deel van de gemeentelijke diensten. Het gebouw, ooit bedoeld als casino en bioscoop, moest omgetoverd worden tot laagdrempelige publieksvoorziening met maatwerkplekken voor de ambtenaren. Arpalight bracht licht in de duisternis. Auteur: Wilma Schreiber, foto’s: Arpalight.


De diameter van de Opera verschilt afhankelijk van de grootte van de vergaderruimte.


In de ondertrouwkamer van de gemeente Haarlem hangt het Zoom kroonarmatuur, een verwijzing naar de kroonluchter die past bij de functie van de kamer. “Het armatuur is in diameter verstelbaar en zorgt voor intimiteit”, aldus Frans van Hooijdonk, lichtadviseur bij Arpalight. “We hebben hier halogeenspots gebruikt voor een warm en dynamisch lichtbeeld.”
We zijn in Raakspoort, een diep gebouw met grote oppervlakten, dat nooit bedoeld was als kantoor. De gemeente Haarlem wilde er als opdrachtgever een sober, doelmatig, duurzaam en energiezuinig gebouw van maken, met daglicht op elke werkplek. Gevalletje van metamorfose? “De architect van het exterieur heeft in verband met de nieuwe functie van het gebouw wat ‘happen’ uit de gevel genomen, zodat daglicht kon toetreden”, zegt Andres Ambauen, senior architect bij Döll Architecten in Rotterdam en tevens interieurontwerper bij Raakspoort. “Verder werd een vide aangebracht in de kern van het gebouw, waarlangs ook weer daglicht binnenkomt.”
Onzichtbare armaturen in de koof verlichten de gangen.

Ambauen ontwierp een flexibel kantoorconcept van maatwerkplekken voor de kantoren van de hoofdafdelingen Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Middelen en Services en Dienstverlening, een vergadercentrum en de nieuwe publiekshal, met balies, spreekkamers en zelfservicepunten. “De inrichting van het stadskantoor volgt de activiteiten die er plaatsvinden: vergaderen, geconcentreerd werken, samenwerken, ontmoeten, kennisdelen en ontspannen. Daar horen ook verschillende typen ruimten bij, van klassieke kantoren, open werkplekken, vergaderplekken tot ontmoetingsruimten”, verklaart Ambauen. “Op elke verdieping vormt een ontmoetingsruimte het middelpunt.”
Arpalight werd gevraagd voor het lichtontwerp in Raakspoort, onder meer omdat zij bereid waren het project blanco in te gaan. “Ik wil niet aan producten vastzitten als ik met een lichtontwerper in zee ga. Arpalight heeft veel maatwerk geleverd”, verklaart Ambauen. “En er was een klik met lichtadviseur Frans van Hooijdonk. Zijn manier van denken over licht en een gebouw sprak mij aan. Zo was het zijn idee om in het plafond een diagonale lichtstreep aan te brengen. Die past bij de lijn van een passage die door het gebouw loopt en ook terugkomt in de natuurstenen vloer van de publiekshal.”
Dankzij de traploos verstelbare kabel is het 'trommelarmatuur' van Deltalight recht énn schuin op te hangen.

Leidraad bij het lichtontwerp was medewerkers het gevoel van ruimte en natuurlijk licht te geven. De gangen in het gebouw zijn voorzien van armaturen in een koof. “Je hebt steeds het gevoel van licht, maar je kunt geen armatuur aanwijzen waar het vandaan komt”, verklaart Van Hooijdonk. “Om rust te creëren, hebben we ook bewust steeds voor één profiel gekozen in steeds dezelfde maat.” Speels detail: de lichtstrepen zijn dimbaar. Als het stadskantoor gesloten is, gaat er een softwaregestuurde lichtbeweging door het gebouw.
Een lichtverhaal apart zijn de koffiecorners, waar de lichtintensiteit hoger is dan op de werkplekken. “Mensen bewegen van nature altijd naar het licht toe en lopen nu ook automatisch naar deze ruimte om elkaar te ontmoeten”, aldus Van Hooijdonk. Om de ruimtes nog lichter te maken, is de vloer wit; hetzelfde geldt voor de trommelvormige Deltalight-armaturen. “Ook handig: het armatuur kan gebruikt worden als inspectieluik in een verder dicht plafond. De staalkabel is traploos verstelbaar, je kunt het armatuur recht en schuin laten hangen.” In de aanpalende woonkamers, berust de keuze voor het armatuur evenmin op toeval. “De houtnerf sluit aan bij de textuur van de bamboewanden in het interieur en past zo bij het architectuurontwerp. Je ziet de nerf ook terug in de rondeschijfarmatuur in de vergaderruimten, de Saturnus.”
Intieme sfeer in ondertrouw kamer.                 Expresief detail: het 'trompetarmatuur'.


Van Hooijdonk en Ambauen werkten veel met armaturen die zowel direct als indirect licht verspreiden, bijvoorbeeld op de flex- en stilteplekken. “Op die manier willen we een natuurlijk lichtbeeld creëren, met niet te veel prikkeling in licht”, vertelt Van Hooijdonk. Het iGuzzini- pendelarmatuur boven de werkplekken geeft ondanks de compacte vorm –
Het armatuur is slechts 5 centimeter hoog – ook direct en indirect licht. “Het armatuur past prachtig in de omgeving; hij valt bijna weg”, zegt Ambauen. “We hebben ‘m met opzet gekozen om de achtergrond zo rustig mogelijk te houden.” Hetzelfde gaat op in de vergaderruimten, waar de Opera van Treciluce in verschillende diameters – afhankelijk van de grootte van de vergaderruimte – haar indirecte en directe licht laat schijnen. Expressief accentje: de Artemide Pipe oftewel de trompetarmatuur.
De armaturen in de SZW-spreekkamers en boven de balies in de Publiekshal geven niet alleen licht maar ook bescherming. “Ze verhinderen cliënten en bezoekers over de tafel of de balie te klimmen. Omdat ze in de eerste plaats functioneel zijn, bedoeld voor het aangeven van balienummers, valt dit bezoekers niet op en worden ze niet als provocerend ervaren”, stelt Ambauen.


Verbindend element: diagonale lichtstrepenop het plafond.

 Al met al zijn beiden tevreden met het resultaat. “Dankzij het wit, accentkleuren en houttinten ademt het gebouw in alles helderheid, ruimte en licht”, aldus Ambauen. En Van Hooijdonk: “Het is gelukt het totale lichtbeeld kloppend te maken. Veel verschillende armaturen voor verschillende ruimten en toch één geheel.”

 

www.arpalight.nl
www.dollab.nl
www.deltalight.nl
www.iguzzini.it
www.treciluce.it
www.artimide.it