Hoogste transactievolume ooit

De aanhoudende economische groei heeft gedurende geheel 2007 een grote vraag naar kantoor- en bedrijfsruimte tot gevolg gehad. De invloed van de kredietcrisis op de gebruikersmarkten was nog niet of nauwelijks merkbaar. Het resultaat is een ongeëvenaard opnameniveau en een daling van het aanbod. Dit blijkt uit de halfjaarlijkse nationale en regionale factsheets van makelaars- en vastgoedadviesorganisatie DTZ Zadelhoff.

De totale opname van kantoorruimte is in 2007 op 2,4 miljoen vierkante meter uitgekomen. Dit is niet alleen een stijging van maar liefst 28 procent ten opzichte van 2006, het is tevens het hoogste transactievolume ooit. Vooral de overheidssector en de sector financiële dienstverlening roerden zich. De bancaire sector liet als enige een afname van het transactievolume zien. Doordat de verhuisbehoefte meer dan in voorgaande jaren werd ingegeven door groei van bedrijfsactiviteiten, is het aanbod geslonken. Per eind 2007 was nog 5,8 miljoen vierkante meter beschikbaar, ruim 350.000 vierkante meter minder dan een jaar eerder. Ook de leegstand liep terug, van 12,5 procent eind 2006 naar 10,7 procent eind 2007.

Al met al kan gesproken worden van een stevig herstel over de volle breedte van de markt. Ook de bestaande bouw weet namelijk te profiteren van de sterke vraag. In totaal werd in 2007 ruim 35 procent meer kantoorruimte verhuurd in het bestaande segment, tegenover een stijging van 13 procent in de nieuwbouw. Opvallend is dat het vooral de kleinere bedrijven en bedrijfsonderdelen waren die transacties tot stand brachten en dat zij daarbij veelal de voorkeur gaven aan bestaande bouw. Ruim de helft van de totale opname betrof transacties met een omvang tot 2.500 vierkante meter, een stijging van 45 procent ten opzichte van 2006. Bijna 90 procent van deze transacties betrof bestaande bouw.

Wat betreft de opname van nieuwe kantoren was eveneens een stijging waar te nemen. Vooral de interesse voor grootschalige nieuwbouwontwikkelingen is fors. In totaal werd voor bijna 300.000 vierkante meter kantoorruimte vanaf de tekentafel een contract getekend. Ruim tweederde hiervan betrof kantoren van 10.000 vierkante meter en groter.

Ook de opname van bedrijfsruimte is nog nooit zo hoog geweest. In 2007 werd in totaal 3,7 miljoen vierkante meter bedrijfsruimte verhuurd of verkocht, een stijging van bijna 50% ten opzichte van 2006. Vooral de grootschalige bedrijfsruimten vonden gretig aftrek. De opname van bedrijfsruimten met een omvang van 10.000 vierkante meter of groter is bijna verdubbeld ten opzichte van een jaar eerder. Hiermee nam deze grootteklasse bijna een derde van de totale opname voor zijn rekening. Het merendeel van deze transacties werd geïnitieerd door de logistieke sector, die momenteel een goede tijd doormaakt.

De grote dynamiek op de bedrijfsruimtemarkt heeft een daling van het aanbod teweeg gebracht. Eind 2007 was bijna 7,6 miljoen vierkante meter bedrijfsruimte beschikbaar, circa 6 procent minder dan een jaar eerder. Opvallend is dat in tegenstelling tot deze algemene dalende trend, het aanbod van nieuwe bedrijfsruimte is toegenomen. Aangezien de opname van nieuwe bedrijfsruimte met bijna 60 procent steeg, weerspiegelt deze ontwikkeling een duidelijke toename in bouwactiviteit.

In 2007 vormde de hoge economische groei de belangrijkste aanjager van de dynamiek op de vastgoedmarkten. De kredietcrisis heeft de gebruikersmarkten niet of nauwelijks beïnvloed. Wel vertaalde de turbulentie in de bancaire sector zich direct naar een lagere opname. Voor de jaren 2008 en 2009 is de verwachting dat de invloed van de kredietcrisis wel merkbaar zal worden. Een afzwakking van de economische groei zal zich langzamerhand gaan vertalen in minder dynamiek. De opname van kantoor- en bedrijfsruimte in 2008  zal het niveau van 2007 dan ook niet evenaren, zo verwachten de onderzoekers.

Een meer diepgaande analyse van de trends op en verwachtingen voor de kantorenmarkt volgt in mei, wanneer DTZ Zadelhoff de nieuwste publicatie over de Nederlandse kantorenmarkt zal uitbrengen.