Winkel vol gedachtekronkels

Winkel vol gedachtekronkels
 
Het centrum van Eindhoven heeft er een spraakmakend winkelinterieur bij. Onlangs opende House of Smart zijn deuren. Het ontwerp is van Maurice Mentjens. De hersenachtige structuren van de aftimmering zijn geïnspireerd op de verwevenheid van neurologische netwerken. Dat past goed bij de klant. House of Smart is namelijk… een smartshop.
Nee, wij zijn geen psychonauten. En een kritiekloze sponsor van drugsgebruikend Nederland zijn we op de redactie van Inside Information al helemaal niet. Waarom dan toch – krap een uitgave na de publicatie van een coffeeshopinterieur – een smartshop in de schijnwerpers geplaatst? Het antwoord is eenvoudig: omdat het ontwerper Maurice Mentjens in het geval van House of Smart gelukt is een dusdanig bijzonder winkelinterieur te ontwerpen, dat dit een in professioneel interieurontwerp geïnteresseerd lezerspubliek niet onthouden mag worden. De eigenaar van House of Smart benadrukt dat zijn winkel sowieso niet stiefmoederlijk behandeld behoeft te worden. “Een smartshop is een winkel als alle andere binnen het segment van de genotmiddelen”, zegt hij. “Geen geheimzinnigheid dus, maar juist openheid.” 
 
Die openheid komt terug in het ontwerp van Maurice Mentjens. De Eindhovense smartshop – te vinden pal tegenover de Witte Dame – wordt gekenmerkt door grote etalageruiten, die de voorbijganger een royale blik gunnen op de ‘gedachtekronkels’ van House of Smart. Deze gedachtenkronkels zijn op een bijzondere manier vormgegeven: het gehele interieur is afgetimmerd in een wirwar aan houten structuren. Tezamen met het sobere palet aan grijsnuances ontstaat het beeld van hersenschors, waar alle informatie wordt verwerkt.
Desgevraagd geeft Mentjens aan dat hij onder meer geïnspireerd werd door de vestigingslocatie van de winkel: Eindhoven. “In 2011 werd de regio Eindhoven door het Intelligent Community Forum (ICF) uitgeroepen tot  ‘the world’s smartest region’”, aldus de ontwerper. “Mede te danken aan initiatieven zoals ‘Brainport Regio Eindhoven’. Het leek me daarom interessant om juist hier het brein, met al z’n vertakte zenuwstelsels, op een abstracte manier te verbeelden als een labyrint. Maar je kunt de vertakkingen ook interpreteren als de bedrading van complexe printplaten of computerchips, symbool van rationeel denken en artificiële intelligentie.”
Behalve de relatie van het interieur met het begrip ‘Brainport Eindhoven’ gaat in het interieur natuurlijk ook een verwijzing schuil naar de bezigheden van de opdrachtgever alsmede de spirituele dimensies die volgens sommigen opgeroepen worden door de producten van House of Smart. Mentjens: “Achter de eerste, oppervlakkige indruk doemen veelal spirituele associaties op, die een dieper inzicht geven in het ontwerpconcept. In dit geval de contradictio tussen het rationele denken en de psychedelische ervaringen van geestverruimende middelen. Mensen die ervoor openstaan, ervaren dat er meer is tussen hemel en aarde dan de geconditioneerde denkbeelden van onze cultuur.” 
In zekere zin verbeeldt het interieur van House of Smart ook de creatieve bezigheden van Mentjens zelf. “Het domein van de creativiteit is chaotisch en verloopt niet via lineaire denkpatronen. Een open geest is van essentieel belang voor echte vernieuwing. Begripsrelaties als ratio, intuïtie en illusie spelen daarbij een belangrijke rol – in de jaren ’70 van de vorige eeuw hèt credo van de hippiebeweging in hun zoektocht naar andere dimensies. Maar evengoed onderschreven door toonaangevende kunstenaars en wetenschappers waaronder ‘out-of-the-box-denkers’ als Jean Paul Sartre, Ettore Sottsass en Steven Jobs. Waarmee deze vrije geesten in de voetsporen traden van de sjamanen die geestverruimende middelen gebruikten voor hun transcendente reizen naar andere dimensies en parallelle universa.”
 
House of Smart was niet de eerste smartshop waaraan Mentjens zijn creatieve bijdrage heeft geleverd. Eersder ontwierp hij bijvoorbeeld voor de iconische Sirius Smart shops in Maastricht, Roermond en Eindhoven. Ook in deze gevallen werd er in nhyet ontwerp steeds een duidelijke link naar de plek gemaakt. “De eerste oogt als een alchemie werkplaats, de tweede refereert aan de spirituele functie van kerken en kapellen. Terwijl in de Eindhovense vestiging de holografie centraal staat, als eerbetoon aan de voormalige verlichtingsindustrie.”
In het nieuwe ‘House of Smart’ draait het zoals gezegd allemaal om hersenachtige netstructuren. Deze zijn evenwel niet alleen esthetisch van aard: de neurologische structuren hebben ook een functionele dimensie. Zo wordt de intrigerende grijze lattenstructuur deels gebruikt als uitstalkast. Voorts hangen aan de houten balkjes samples van producten. “Als waren ze de vruchten van ‘de boom van kennis van goed en kwaad’”, zegt Mentjens hierover. Voor de presentatie van meer diefstalgevoelige producten kunnen in de constructie nog glazen vitrines worden gezet. Ook de twee haaks op elkaar staande balies hebben een displayfunctie. “Door hun monumentale afmetingen, maar camouflerende grijstint, delen ze ruimte in zonder opdringerig te zijn.”
De ontwerper benadrukt dat de realisatie van het interieur een ingrijpend project was. Voor de verbouwing is het uit begin 20e eeuw daterende pand volledig gestript tot op het casco, inclusief de verwijdering van de ontsierende witte muurverf waarmee de karakteristieke gevel was gesaust. “Ook de roede-indeling van de ramen werd verwijderd. De voordeur maakte plaats voor een hoger model, dat beter past bij de grote etalageruiten. In het interieur zijn na al dat sloopwerk uiteindelijk alleen de loshangende delen verwijderd. De grof gemetselde wanden met sporen van verbouwingen en doorbraken uit vroeger tijden hebben we expres in het zicht gelaten. Ergens in een wand zit zelfs nog een oude kluis.” De geschiedenis van het pand is nu op de wanden af te lezen, een gegeven waar Mentjens sterk aan hecht. “Hét middel om een nieuw ontwerp te laten hechten in tijd en plaats.”
 
(Foto’s: Arjen Schmitz)